8 dobrych lat dla kultury

Na jednym z portali internetowych trafiłam na takie stwierdzenie: „polska kultura wysoka przeżywa renesans”. Dowodem na to – jak przekonuje autor – jest stale rosnąca liczba widzów w polskich operach i filharmoniach, a tym, co ich przyciąga są – nowe lub zmodernizowane instytucje kultury.

Oczywiście podstawą uczestnictwa w tych wydarzeniach jest – realizowana często ze światowym rozmachem - oferta artystyczna. Ale „wybitna architektura” wzmaga doznania estetyczne widzów, a jej „ikony” – co zauważa autor wspomnianego tekstu – wzbogaciły w ostatnich latach krajobrazy polskich miast. Wystarczy wspomnieć siedzibę Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach i Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu - tam inspiracją dla architektów były instrumenty muzyczne:  korpus rezonansowy skrzypiec i klawiatura fortepianu. Przeczytany  komentarz jest dla mnie tym ważniejszy, że jest to „oddolny” sygnał: ministerialne inwestycje trafiają w sedno. W różnych zakątkach Polski, z dala od polityki, wyrastają spektakularne dzieła architektury, które frapują, ale przede wszystkim służą ludziom. Satysfakcja? Raczej radość z dobrze wydanych pieniędzy.

W ciągu ostatnich 8 lat w polskiej kulturze dokonał się przełom – napisałam we wstępie do opublikowanego przez MKiDN raportu. Ta publikacja miała być podsumowaniem działań resortu w zakresie inwestycji, edukacji  i ochrony naszego dziedzictwa. Jednak efekt przekroczył nawet moje oczekiwania – bo ten skromny katalog zrealizowanych inwestycji jest jednocześnie świadectwem olbrzymich, cywilizacyjnych zmian, jakie zaszły w Polsce w tym czasie. Instytucje kultury przestały kojarzyć się niedoinwestowaniem, katastrofalną czasem sytuacją lokalową. Powstają kolejne architektoniczne arcydzieła, a budynki już istniejące – dzięki remontom i przebudowom – nabierają nowego blasku.

Rozpoczynaliśmy od nadrobienia 50-letnich zaległości w budowie nowej infrastruktury oraz w remoncie już istniejącej.  Pilnie potrzebne były inwestycje w nowoczesne technologie i wyposażenie placówek, by służyły jako centra edukacji, rozwijały innowacyjność i pobudzały do kreatywności – zarówno twórców, jak i odbiorców. Równolegle przeprowadziliśmy reformę szkolnictwa artystycznego, by program nauczania był dostosowany do aktualnych potrzeb oraz wyzwań przyszłości, takich jak zmiany na rynku pracy, obniżenie wieku szkolnego czy ekspansja nowych technologii. By kształcić również świadomych odbiorców kultury MKiDN przyczyniło się do przywrócenia do szkół publicznych muzyki i plastyki jako przedmiotów obowiązkowych.

Szybko okazało się, że wszelkie inwestycje związane z ochroną dziedzictwa narodowego – idą w parze ze wzrostem zainteresowania zabytkami. Rosła więc liczba muzeów i muzealiów, dzięki programom unijnym popłynęły środki na renowacje kolejnych zabytków. A równocześnie - co cieszy najbardziej – lawinowo rosła liczba zwiedzających. Podążając tym tropem podjęliśmy starania, by udział w wydarzeniach artystycznych jeszcze bardziej upowszechnić, likwidując możliwe przeszkody – takie jak wysoka cena biletu,  brak oferty dla seniorów i dzieci  czy zbyt duża odległość od miejsca zamieszkania. Ruszył więc program „Kultura dostępna”, który jest próbą dotarcia szczególnie do tych odbiorców, którzy mogą być narażeni na wykluczenie społeczne.

Renesans polskiej kultury? To się dzieje na naszych oczach. Zrealizowane inwestycje służą publiczności i artystom. Talentów nie brakuje – obok uznanych twórców i organizatorów kultury do głosu dochodzą kolejne pokolenia, kształcą się też nowi odbiorcy. Nadszedł czas na realizację kolejnego celu - wyższych płac w kulturze. Cieszy mnie zapisany w projekcie ustawy budżetowej na 2016 rok pięcioprocentowy, a w niektórych przypadkach wyższy, wzrost wynagrodzeń dla pracowników państwowych instytucji kultury.

Minister Małgorzata Omilanowska